Θέματα 1ης μέρας ΤΕΜΑ, Έκθεση και Ποινικό Δίκαιο

Η ΣΚΑΥ ανοίγει για μία ακόμη φορά τον κύκλο της ενημέρωσης των συναδέλφων αναφορικά με τα θέματα των εξετάσεων στα οποία κλήθηκαν να διαγωνισθούν οι υποψήφιοι για τις ογδόντα (80) θέσεις του ΤΕΜΑ έτους 2014-2015 που σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες οι ανήλθαν στους τριακόσιους είκοσι πέντε (325).

Στο πρώτο μάθημα της Έκθεσης Ιδεών το θέμα ήταν το εξής:

Διεθνές και Οργανωμένο Έγκλημα: μοεφές, εξέλιξη, τρόποι αντιμετώπισης

Στο δεύτερο μάθημα, Ουσιαστικό Ποινικό Δίκαιο, τα θέματα ήταν τα εξής:

Θεωρητικό:

1) άρθρο 23, Υπέρβαση της Άμυνας

Όποιος υπερβαίνει τα όρια της άµυνας τιµωρείται, αν η υπέρβαση έγινε µε πρόθεση, µε ποινή ελαττωµένη (άρθρο 83), και αν έγινε από αµέλεια, σύµφωνα µε τις διατάξεις τις σχετικές µε αυτήν. Μένει ατιµώρητος και δεν του καταλογίζεται η υπέρβαση, αν ενέργησε µ’ αυτόν τον τρόπο εξ αιτίας του φόβου ή της ταραχής που του προκάλεσε η επίθεση.

2) άρθρο 126, Ανήλικοι ποινικά ανεύθυνοι

1. Η αξιόποινη πράξη που τελέστηκε από ανήλικο οκτώ έως δεκατριών ετών δεν καταλογίζεται σε αυτόν.

2. Σε ανήλικο που τέλεσε αξιόποινη πράξη χωρίς να έχει συµπληρώσει το δέκατο πέµπτο έτος της ηλικίας του επιβάλλονται µόνο αναµορφωτικά ή θεραπευτικά µέτρα.

3. Σε ανήλικο που τέλεσε αξιόποινη πράξη και έχει συµπληρώσει το δέκατο πέµπτο έτος της ηλικίας του επιβάλλονται αναµορφωτικά ή θεραπευτικά µέτρα, εκτός αν κρίνεται αναγκαίο να επιβληθεί ποινικός σωφρονισµός κατά το επόµενο άρθρο.

Πρακτικό:

Όπως σας είχαμε υποσχεθεί ακολουθεί παρακάτω το θέμα με τη μορφή που δόθηκε στους διαγωνιζόμενους και η τεκμηριωμένη απάντηση του από τον έγκριτο νομικό και καθηγητή της Αστυνομικής Ακαδημίας, κ. Νικόλαο ΔΕΡΜΕΝΟΥΔΗ.

Θέμα: Η Α  ιδιοκτήτρια αρτοποιείου,  προσφέρει δηλητηριασμένη ζύμη στην Β, διότι επιθυμεί το θάνατο αυτής και των λοιπών μελών της οικογένειάς της. Η Β, χωρίς να γνωρίζει ότι η ζύμη έχει δηλητήριο, την παίρνει, και παρασκευάζει δύο τηγανόψωμα και τα αφήνει σε τραπέζι της κουζίνας της οικίας της. Το ένα το καταναλώνει ο σύζυγός της Γ, ο οποίος μετά από λίγες ώρες πεθαίνει. Το άλλο, ήθελε να το καταναλώσει η ίδια, αλλά τελικά το μετάνιωσε διότι έκανε δίαιτα.

Ερώτηση: Αξιολογήστε  αιτιολογημένα  από  ποινικής  πλευράς,  τη συμπεριφορά των Α και Β.

Απόκριση:

α) Ως προς την ποινική συμπεριφορά της Α’

Η Α, με την εγκληματική της συμπεριφορά – διαγωγή, πραγμάτωσε την ειδική υπόσταση του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας με πρόθεση (αρ. 14 § 1ΠΚ σε συνδυασμό με αρ. 299 § 1 ΠΚ). Ειδικότερα:

• Ως προς την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος. Η Α, με την ενέργειά της σκότωσε άλλον (Γ). Η ενέργεια – πράξη αυτή, ως εξωτερική συμπεριφορά επέφερε ορισμένη μεταβολή στον εξωτερικό κόσμο, η οποία εμφανίζεται υπό την μορφή περαιτέρω αποτελέσματος (θανάτωση του Γ).  Το  αποτέλεσμα  αυτό,  ανήκει  στην  πράξη  της  Α,  και  εμφανίζεται  ωςσυνέπεια  αυτής.  Αυτό συμβαίνει  διότι  μεταξύ της συμπεριφοράς (ενέργειας της  Α)  υπάρχει  αιτιώδης  συνάφεια (αντικειμενικός  αιτιώδης  σύνδεσμος),σχέση αιτίου προς αιτιατό (θεωρία του ισοδυνάμου των όρων). Μεταξύ της πράξεως της Α και του αποτελέσματος της θανάτωσης του Γ, διαπιστώνεται η ύπαρξη  αιτιώδους  συνάφειας διότι  αν  θεωρήσουμε  την  πράξη  σαν ελλείπουσα,  αν  δηλαδή  θεωρήσουμε  την  πράξη  της  Α  υποθετικώς  ως  μη γενομένη,  αναγκαία  θα  ελλείπει  και  το  αποτέλεσμα  θανάτωσης  του  Γ.Επομένως, το επελθόν αποτέλεσμα προκλήθηκε αιτιωδώς από την πράξη της Α.

• Ως προς την υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος

Για την πραγμάτωση του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας με πρόθεση, ο δόλος της Α είναι δόλος άμεσος – δόλος σκοπού, επιδίωξη (αρ. 27 § 2 εδ. β ΠΚ)– έγκλημα με υπερχειλή υποκειμενική υπόσταση. Η Α,  γνωρίζει και  θέλει να πραγματώσει όλα τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας με πρόθεση (αρχή της επικάλυψης).

Το αναφερόμενο έγκλημα όμως σε βάρος του Γ, το τέλεσε η Α μέσω της Β κατ’ έμμεση αυτουργία.  Έμμεσος αυτουργός είναι  αυτός που τελεί  το έγκλημα, όχι  με δική του πράξη, αλλά με πράξη άλλου προσώπου, το οποίο χρησιμοποιεί  ως  όργανό  του  για  την  εξυπηρέτηση  του  εγκληματικού  του σκοπού. Συντρέχει έμμεση αυτουργία διότι η Β δεν πληροί  την αντικειμενική υπόσταση κάποιου εγκλήματος, η οποία όμως θα επληρούτο εάν, αντί της Β, τελούσε την πράξη η ίδια προσωπικά η Α. • Ως προς τη μη θανάτωση της Β

Η ποινική ευθύνη της Α, στην προκειμένη περίπτωση, στοιχειοθετείται ως απόπειρα ανθρωποκτονίας σε βάρος της Β (αρ. 42 § 1 ΠΚ σε συνδ. με αρ. 299 §1 ΠΚ), διότι η πράξη της επιχειρείται α) με δόλο εκτέλεσης του εγκλήματοςαυτού και β) περιέχει τουλάχιστον αρχή εκτέλεσης του εγκλήματος, το οποίοόμως γ) δεν πραγματώνεται πλήρως. Ο δόλος – απόφαση της Α είναι δόλοςάμεσος α’ βαθμού, δόλος σκοπού – επιδίωξη (αρ. 27 § 2 εδ. β’ ΠΚ). Ως απόφαση νοείται  κατά  βάση  ο  δόλος  του  δράστη  (υποκειμενικό  στοιχείο  της απόπειρας).  Ως  πράξη  η  οποία  περιέχει  αρχή  εκτέλεσης  του  εγκλήματος,θεωρείται η πράξη η οποία συνιστά μέρος της αντικειμενικής υπόστασης του εγκλήματος  (αντικειμενικό  στοιχείο  της  απόπειρας)  βελτιωμένη  τυπική αντικειμενική θεωρία – τύπος του  Frank, η οποία γίνεται δεκτή και από την ομολογία μας (η προσφορά της ζύμης εκ μέρους της Α αποτελεί αρχή εκτέλεσης του εγκλήματος).

Σύμφωνα με το εγκληματικό σχέδιο της Α, κατά τη φυσική αντίληψη των πραγμάτων διακινδύνευσε άμεσα το έννομο αγαθό της ζωής της Β, το οποίο θα είχε  προσβληθεί  αν  το  έγκλημα  είχε  ολοκληρωθεί  (μη  τελείωση  –  μη ολοκλήρωση  του  εγκλήματος  της  απόπειρας)  –  έγκλημα  κόλουρο  (κολοβό)κατά την  αντικειμενική  υπόσταση  του  εγκλήματος  της  ανθρωποκτονίας  με πρόθεση  διότι  αυτή  δεν  πραγματώνεται  πλήρως.  Επομένως,  με  βάση  ταπροαναφερθέντα, η Α πραγματώνει το έγκλημα:

• της ανθρωποκτονίας με πρόθεση σε βάρος του Γ (αρ. 14 § 1 ΠΚ σε συνδ.με αρ. 299 ΠΚ) κατ’ έμμεση αυτουργία

• απόπειρα ανθρωποκτονίας σε βάρος της Β (αρ. 42 § 1 σε συνδ. με αρ.299 § 1 ΠΚ).

Τα δύο εγκλήματα αυτά, τελούν σε αληθινή κατ’ ιδέα συρροή (αρ. 94 §2 ΠΚ)

β) Ως προς την ποινική συμπεριφορά της Β

Η Β  ουδεμία  ποινική ευθύνη έχει  ως  προς  το  θάνατο  του  Γ,  διότι αγνοεί ότι αφήνοντας τα τηγανόψωμα στο τραπέζι θα επερχόταν ο θάνατος του Γ από την κατανάλωση του ενός. Πλανάται η Β ως προς την εγκληματικήτης  πράξη,  η  οποία  πλάνη  είναι  πραγματική  (αρ.  30  §  1  ΠΚ  –  άγνοιαπεριστατικών που απαρτίζουν την έννοια του εγκλήματος της ανθρωποκτονίαςμε πρόθεση κατά το χρόνο τέλεσης της πράξης). Η πραγματική πλάνη είναιάγνοια ή εσφαλμένη αντίληψη του δράστη αναφορικά με κάποιο στοιχείο τηςαντικειμενικής υπόστασης του εγκλήματος η οποία αποκλείει το δόλο (αρ. 27ΠΚ) και την ενσυνείδητη αμέλεια (αρ. 28 εδ. β’ ΠΚ).

Δεν  στοιχειοθετείται  άνευ  συνειδήσεως  αμέλεια  (αρ.  28  εδ.  α’  ΠΚ)  –απροσεξία –  μη πρόβλεψη εγκληματικού αποτελέσματος,  διότι  δεν υπάρχει εξωτερικά αντικειμενικό  σφάλμα της  Β,  αιτιώδης  συνάφεια  μεταξύ  της πράξης  και  του  αποτελέσματος,  ούτε  δυνατότητα  πρόβλεψης  ότι  η  ζύμη περιέχει δηλητηριώδη ουσία (η Β έδειξε την οφειλόμενη προσοχή του μέσου συνετού  ανθρώπου,  του  οικείου  τομέα  της  κοινωνικής  δραστηριότητας και αυτή που μπορούσε διότι αν δεν έκανε δίαιτα θα είχε και αυτή καταναλώσει το δεύτερο τηγανόψωμο).

Καλή επιτυχία σε όλους τους διαγωνιζόμενους και καλή συνέχεια στις 2 ημέρες που απομένουν

Σ.Κ.Α.Υ. Θεσσαλονίκης

«πρώτα ο συνάδελφος»