Πώς οι "πρόωροι" συνταξιούχοι δυναμιτίζουν το ασφαλιστικό

Μία «κινούμενη βόμβα» στο εσωτερικό του συνταξιοδοτικού συστήματος αλλά και του κρατικού προϋπολογισμού, ο οποίος χρηματοδοτεί το 50% των συντάξεων αποτελούν οι 250.000 περίπου εργαζόμενοι στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα οι οποίοι μπορούν να «βγουν» ήδη στην πρόωρη σύνταξη, με 25 χρόνια δουλειάς και νωρίτερα από το 62ο έτος ζωής τους.

Σε αυτούς συγκαταλέγονται 60.000 υπάλληλοι του στενού και ευρύ δημοσίου, 80.000 ανεξάρτητα απασχολούμενοι  (πχ γιατροί, δικηγόροι) και ορισμένοι ελεύθεροι επαγγελματίες και 120.000 είναι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα.

Οι 250.000 οι οποίοι μπορούν να θεμελιώσουν πρόωρο συνταξιοδοτικό δικαίωμα αποτελούν ένα μεγάλο υπόλοιπο όσων δεν εθίγησαν τα νέα  αυξημένα όρια συνταξιοδότησης από το μπαράζ των νόμων του 2010 (ν. 3865/2010, εξίσωση ανδρών – γυναικών) και του 2012 (ν.4093, θεσμοθέτηση του γενικού ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης το 67ο έτος), αλλά δεν αποχώρησαν από τη δουλειά τους από το 2010 έως σήμερα. Το “κόστος” της συνταξιοδότησής τους αποτιμάται σε ετήσια βάση σε 2,9 δισ. ευρώ ή στο περίπου 10% της ετήσιας εθνικής συνταξιοδοτικής δαπάνης.

Αν συμφωνηθεί η αλλαγή που έχει προτείνει το υπουργείο Εργασίας στην τρόικα, δηλαδή η αύξηση κατά 2 χρόνια του αναγκαίου χρόνου ασφάλισης για τη λήψη της σύνταξης που δικαιούται για όποιον αποχωρήσει το 2019 και κατά 4 χρόνια για όποιον φύγει το 2020, τότε θα μπορέσουν –πιθανώς- να ενσωματωθούν «ομαλά» -όπως ελπίζουν στην κυβέρνηση- οι 250.000 αυτοί μελλοντικοί συνταξιούχοι στο σύστημα στο διάστημα 2015 -20.

Ωστόσο, η τρόικα εξακολουθεί να θεωρεί εκ προοιμίου αρνητικό το γεγονός ότι μπορεί κάποιος να συνταξιοδοτηθεί νωρίτερα από τους συναδέλφους τους.

Για ποιον λόγο; Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΚΑ, το 26% των νέων συνταξιούχων (περίπου 300.000 άτομα) έχει 4500 με 4799 ημέρες ασφάλισης, δηλαδή έχει ασφαλιστεί για 15 -16 έτη. Το ποσοστό εκτιμάται, από κύκλους του υπουργείο Εργασίας, ότι είναι πολύ μεγαλύτερο στο δημόσιο, στις ΔΕΚΟ και στις τράπεζες.

Τι σημαίνει αυτό ; Από το Υπουργείο Εργασίας αναφέρουν σχηματικά πως πχ τα 2-2,5 δισ. ευρώ περίπου από τα 10,2 δισ. ευρώ που δίνει το ΙΚΑ για συντάξεις φέτος, δεν θα… τα έδινε αν δεν υπήρχε η δυνατότητα της πρόωρης σύνταξης. Άλλο ένα 1,7 δισ. ευρώ, επίσης, δεν θα έδινε το δημόσιο για «πρόωρους’ συνταξιούχους του δημοσίου.

Αν τα 2-2,5 δισ. ευρώ δινόταν στην «ώρα τους», δηλαδή όταν οι ασφαλισμένοι που σήμερα είναι πλέον συνταξιούχοι, είχαν συμπληρώσει τουλάχιστον το 62 – 67ο έτος τους, τότε δεν θα υπήρχε τόσο άμεση ανάγκη χρηματοδότησης των ασφαλιστικών ταμείων σαν εκείνη που υπάρχει τώρα και «δικαιολογεί» τις σκληρές απαιτήσεις της τρόικας για περικοπή ακόμα και  των κύριων συντάξεων, λένε από το υπ. Εργασίας. Επίσης, ο κρατικός προϋπολογισμός δεν θα έδινε πάνω από 700 εκατ. ευρώ ανά έτος στους χαμηλοσυνταξιούχους, οι οποίοι είναι κατά βάση εκείνοι οι οποίοι «βγήκαν» με πρόωρη και άρα πολύ μικρή σύνταξη.

Συνεπώς η εξοικονόμηση, για τον προϋπολογισμό του ΙΚΑ και του κλάδου συντάξεων του Δημοσίου από τη μη – καταβολή των πρόωρων συντάξεων και του ΕΚΑΣ θα έφτανε κοντά στα 4,2 – 4,7  δισ. ή το …15% της μέσης ετήσιας συνταξιοδοτικής δαπάνης (30 δισ. ευρώ).

Τι θα κέρδιζαν τα ταμεία από μία καταβολή αυτού του ποσού στην «ώρα του» και όχι «πρόωρα»; «Χρόνο και …χρήμα», απαντούν ευθέως κύκλοι του υπ. Εργασίας. Δηλαδή, θα μπορούσαν τα ασφαλιστικά ταμεία να συνεχίζουν να εισπράττουν εισφορές από αυτούς που δεν θα έβγαιναν στη σύνταξη (περίπου 1,7 δισ. ευρώ ετησίως), αλλά και να ξεπεράσουν –βοηθούσης και της σταδιακής ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας- τις έντονες πιέσεις που έχουν ασκηθεί γενικότερα στα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές κατά τη διάρκεια της εξαετούς ύφεσης. Εξάλλου, οι ίδιοι κύκλοι επισημαίνουν πως ένα μεγάλο μέρος των πρόωρων συνταξιούχων επανεντάσσεται στην αγορά εργασίας παρατύπως, αφαιρώντας εμμέσως θέσεις εργασίας οι οποίοι θα καλύπτονταν από νέους εργαζομένους, η ασφάλιση των οποίων θα έφερε επιπλέον εισφορές στα ταμεία.

Δεν είναι τυχαίο χθες πως ο Υπουργός Εργασίας, κ. Γιάννης Βρούτσης απαντώντας σε ερώτηση βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για το συνταξιοδοτικό τόνισε πως «οι πρόωρες συνταξιοδοτήσεις αποτελούσαν πολυτέλεια για το ασφαλιστικό σύστημα».

Σύμφωνα με τον κ. Βρούτση, κάτω από το εθνικό όριο ηλικίας συνταξιοδότησης «βγαίνει» στη σύνταξη το 75,12% των δημοσίων υπαλλήλων, το 75,88% των ασφαλισμένων στο ΙΚΑ και το 91,6% των ασφαλισμένων στα «ευγενή» ταμεία.

Πράγματι, σύμφωνα με την έκθεση γήρανσης της Κομισιόν (2012) το 2010, ενώ η μέση ηλικία συνταξιοδότησης  στην Ελλάδα ήταν τα 62,3 έτη, η μέση ηλικία συνταξιοδότηση για τους άντρες στο δημόσιο ήταν τα 57 έτη, τα 60,6 έτη για τους άνδρες ασφαλισμένους στο ΙΚΑ και τα 58,2 έτη τα λοιπά ταμεία. Αντίθετα, οι άνδρες ασφαλισμένοι στον ΟΑΕΕ  και στον ΟΓΑ συνταξιοδοτούνταν κατά μέσο όρο σε ηλικία 63,7 ετών.

Το γεγονός, όμως, ότι ο ΟΑΕΕ και ο ΟΓΑ είναι εκείνα τα ασφαλιστικά ταμεία με το μεγαλύτερο πρόβλημα ρευστότητας από έσοδα ασφαλιστικών εισφορών, παρά το γεγονός ότι δεν δίνουν πρόωρες συντάξεις, κάνει πολλούς ακόμα και μέσα στην κυβέρνηση, να θεωρούν λανθασμένη την άποψη ότι οι πρόωρες συντάξεις έχουν «βουλιάξει» τα ασφαλιστικά ταμεία.

Συγκεκριμένα, αναρωτιούνται πώς είναι δυνατό ο ειδικά ΟΑΕΕ ενώ δίνει συντάξεις κατά μέσο όρο κατά  6,7 χρόνια αργότερα σε σχέση με το ΙΚΑ να είναι ελλειμματικός κατά 20 -25%; Συνεπώς, λένε οι διατείνονται οι ίδιοι, πως για το «βούλιαγμα» των ταμείων, μαζί και του ΟΑΕΕ ευθύνεται προπαντός η ύφεση και η μείωση έως 30% των εσόδων από ασφαλιστικές εισφορές από το 2010 έως σήμερα.

του Δημήτρη Κατσαγάνη