Άρθ. 314 παρ.1, σε συνδ. με άρθ. 315 παρ.1, εδ.β΄ του Π.Κ. από τον έγκριτο νομικό Ν.Δερμενούδη

Άσκηση αυτεπάγγελτης ποινικής δίωξης σε βάρος αστυνομικού υπαλλήλου όπου ο υπαίτιος είναι υποχρεωμένος από την υπηρεσία ή το επάγγελμά του να δείχνει ιδιαίτερη επιμέλεια και προσοχή (αρ. 314 § 1 σε συνδ. με το αρ. αρ. 315 § 1, εδ. β ΠΚ)

Έννοια του όρου της υπηρεσίας (νομική έννοια)

Ως υπηρεσία νοείται η νόμιμα ανατεθειμένη έστω και προσωρινά, δημόσια δημοτική ή κοινοτική ή άλλου νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου (αρ. 13 περ. α’ ΠΚ).

Υπό την ευρεία όμως έννοια, ως υπηρεσία θεωρείται εκείνη που κάποιος εκτελεί, είτε κατόπιν εντολής της αρχής είτε απ’ ευθείας εκ του νόμου. Είναι δεδομένο ότι στην έννοια της υπηρεσίας περιλαμβάνεται η πράξη ή η παράλειψη που οφείλεται στη μη τήρηση των κανόνων εκείνων που ο υπαίτιος εκφράζει τον υπηρεσιακό προορισμό της αρχής, έτσι ώστε δικαιολογημένα ο κύκλος της δράσεώς του να επικαλύπτεται από μία, ιδιαίτερη μέριμνα και να αντανακλά τους όρους εμπιστοσύνης για τους τρίτους. Τέτοια επιμέλεια ή προσοχή πρέπει να δείχνουν ο αστυνομικός υπάλληλος.

Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να τονισθεί ότι για την κατάφαση της αυτεπάγγελτης δίωξης δεν αρκεί μόνο ο δράστης να ασκεί υπηρεσία με την παραπάνω έννοια. Χρειάζεται επιπλέον:

• η συγκεκριμένη υπηρεσία να δημιουργεί, γενικά ή σε ορισμένη έκτασή της, υποχρέωση  για επίδειξη ιδιαίτερης επιμέλειας ή προσοχής και
• η ενέργεια με την οποία προκλήθηκε η σωματική βλάβη, να έλαβε χώρα στα πλαίσια εκτελέσεως της υπηρεσίας και μάλιστα εκείνου του τομέα αυτής που απαιτούσε επίδειξη ιδιαίτερης επιμέλειας ή προσοχής

Έννοια του όρου επάγγελμα (νομική έννοια)

Ως επάγγελμα, νοείται κάθε δράση του ατόμου στην κοινωνία προς βιοποριστικό συνήθως σκοπό, που απαιτεί ιδιαίτερη ικανότητα, εμπειρία και τέχνη όπως είναι του αστυνομικού υπαλλήλου ή κάθε άλλη συνεχής ενασχόληση σε κάποια εργασία.

Έτσι, είναι δεδομένο σύμφωνα με τα παραπάνω για το αυτεπάγγελτο της διώξεως θα πρέπει να ισχύουν τα εξής:

• το υπό κρίση επάγγελμα να δημιουργεί σε όλη την έκταση ή ως προς κάποιες πτυχές του υποχρέωση επιδείξεως ιδιαίτερης προσοχής ή επιμέλειας και
• η επιφέρουσα τη σωματική βλάβη ενέργεια έλαβε χώρα κατά την άσκηση επαγγέλματος και μάλιστα εκείνου του τμήματος που απαιτεί επίδειξη ιδιαίτερης προσοχής ή επιμέλειας.

Η έννοια της υπηρεσίας σε σχέση με τα καθήκοντα του αστυνομικού υπαλλήλου

Η έννοια της υπηρεσίας είναι τόσο γενική ώστε περιλαμβάνει τον καθένα, ο οποίος λόγω της υπηρεσίας του όφειλε να καταβάλει ιδιαίτερη επιμέλεια ή προσοχή για να αποφευχθεί η εκ της πράξεως ή παραλείψεως επελθούσα (εξ’ αμελείας του) σωματική σε άλλον βλάβη.

Το γεγονός ότι ο υπαίτιος ήταν από την υπηρεσία του ή από το επάγγελμά του υπόχρεος να καταβάλει ιδιαίτερη επιμέλεια ή προσοχή δεν συνιστά στοιχείο της αντικειμενικής ή υποκειμενικής υπόστασης της πράξεως, αλλά αποτελεί δικονομική προϋπόθεση της αυτεπάγγελτης ποινικής δίωξης.

Με βάση τις σκέψεις αυτές που προηγήθηκαν γίνεται δεκτό ότι:

• Αστυνομικός οποιουδήποτε βαθμού, είτε είναι σε διατεταγμένη υπηρεσία, είτε όχι, αν προξενήσει με όπλο, ιδία δε εκ των συνήθως χρησιμοποιούμενων από το σώμα της ΕΛ.ΑΣ. εξ’ αμελείας, του σε τρίτο σωματική βλάβη, θα διωχθεί αυτεπαγγέλτως, διότι ως εκ της ιδιότητάς του, διατελών εν γνώσει των δυναμένων αποτελεσμάτων να επέλθουν από τον απρόσεκτο χειρισμό του, όφειλε να καταβάλει μείζονα προσοχή ή επιμέλεια για να μην επέλθει, έστω και εξ αμελείας του, η σωματική βλάβη σε βάρος άλλου. 

Σχέση των αρ. 315 ΠΚ, 302 § 2 ΠΚ και 314 ΠΚ

Εκ του συνδυασμού των αρ. 314 ΠΚ, 302 § 2 ΠΚ και 315 ΠΚ προκύπτει ότι:

Το έγκλημα της σωματικής κακώσεως ή βλάβης της υγείας εξ αμελείας τελούμενο (αρ. 314 § 1 ΠΚ), διώκεται κατ’ αρχήν μεν κατ’ έγκληση, αυτεπαγγέλτως δε, αν ο υπαίτιος ήταν συνεπεία της υπηρεσίας του ή του επαγγέλματός του υπόχρεος σε ιδιαίτερη επιμέλεια ή προσοχή.

Η έννοια του επαγγέλματος λαμβάνεται στην προκειμένη περίπτωση με ευρεία έννοια.

*  Σε περίπτωση όμως  κατά την οποία μεταξύ υπαιτίου και παθόντος υφίσταται σχέση οικείου (αρ. 13β ΠΚ), το έγκλημα διώκεται χωρίς άλλη προϋπόθεση μόνο κατ’ έγκληση. Αυτό συμβαίνει διότι σύμφωνα με το αρ. 314 § 2β ΠΚ για την ποινική δίωξη απαιτείται πάντοτε έγκληση και δεν εφαρμόζεται η διάταξη του αρ. 315 § 1, εδ. β, ΠΚ (κάμψη της εξαίρεσης της αυτεπάγγελτης δίωξης και επανίσχυση του κανόνα της κατ’ έγκληση δίωξης).

* Στην  περίπτωση αυτή εάν υποβληθεί υπό του παθόντος έγκληση, ασκηθεί δε αρμοδίως ποινική δίωξη το δικαστήριο δύναται να απαλλάξει τον υπαίτιο από κάθε ποινή, αν πεισθεί ότι λόγω της ψυχικής οδύνης του οποίου υπέστη συνεπεία της πράξεώς του δεν χρειάζεται να του υποβληθεί ποινή (αρ. 314 § 2 ΠΚ).

• Λόγος που δικαιολογεί την εφαρμογή της διάταξης του αρ. 315 § 1, εδ. β ΠΚ (αυτεπάγγελτη δίωξη)

Δικαιολογητικός λόγος στην προκειμένη περίπτωση είναι το προς τιμώρηση της πράξεως αυτής ανακύπτον γενικότερο συμφέρον ως εκ της αυξημένης ευθύνης του αναλαμβάνοντος, είτε την εκτέλεση κάποιας υπηρεσίας, εν ευρεία έννοια, κατ’ εντολή της αρχής ή εκ του νόμου, είτε την ενάσκηση επαγγέλματος το οποίο απαιτεί ιδιαίτερη εμπειρία ή τέχνη.

 Εκτός από την υγεία στη συγκεκριμένη περίπτωση πλήττεται και ένα άλλο έννομο αγαθό. Αυτό είναι η υπόληψη της οικείας υπηρεσίας ή του επαγγέλματος, η εμπιστοσύνη του κοινού προς τους διεκπεραιωτές ή φορείς αυτής, ήτοι προς πρόσωπα στα οποία εμπιστεύεται κάποιος τον εαυτό του, λόγω του ιδιαίτερου κοινωνικού λειτουργήματος το οποίο επιτελούν.

Για την παραπάνω προβληματική βλέπε διεξοδική λεπτομερή  ανάλυση στο βιβλίο «Επιστημονικός προανακριτικός οδηγός σύνταξης δικογραφιών» Νομικού – Ποινικολόγου – Εγκληματολόγου Νικολάου Αθ. Δερμενούδη.

Περισσότερες πληροφορίες:

Τηλ. 25410 77560 – κιν.: 6979847227 – Fax: 2541067205  

e-mail: al-kat@xan.forthnet.gr

Η ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ Σ.Κ.Α.Υ.

“πρώτα ο Συνάδελφος“